Weekgast Bert van de Wiel
Bert van de Wiel (50, docent Bouwkunde) organiseert deze week het vierdaagse symposium ‘Social Housing In Brazil en in the Netherlands’, een onderdeel van het bouwkundeproject Design & Build Brazil.
Maandag 9 november
I do like Mondays. Vandaag is de eerste dag van de week van het symposium ‘Social Housing in Brazil and in the Netherlands’. Het symposium gaat woensdag van start en we hebben nog twee dagen. Mijn telefoon rinkelt onophoudelijk, en mijn ‘to do’-lijstje groeit aan de onderkant harder dan het aan bovenkant krimpt. Toch lopen de voorbereidingen goed. Onze Braziliaanse gasten zijn in Nederland gearriveerd en de organisatie van de workshops, excursies en lezingen is bijna rond. In de hal van gebouw Leeuwenburg is een tentoonstelling van ontwerpen door techniekstudenten voor een huisvestingsproject in Magueira, een sloppenwijk in Rio de Janeiro. Op de laatste dag van het symposium zal een jury het beste ontwerp kiezen.
Het symposium wordt georganiseerd door Design & Build Brazil, een project van de opleiding Bouwkunde. Doel van dit project is kennisopbouw over verbetering van woonomstandigheden in sloppenwijken. Volgens sommige prognoses zal in 2050 één derde van de wereldbevolking in sloppenwijken wonen. Hier ligt dus een enorm werkterrein voor ingenieurs. Gelukkig is mijn werkterrein de komende dagen iets beperkter: dit symposium. De maandag zit er bijna op en we liggen op schema. Nog twee dagen en dan is het zo ver.
Dinsdag 10 november
Goodbye, Ruby Tuesday. Pfffff… de laatste dag van voorbereiding zit erop. Er moest, zoals dat gaat, nog een hoop geregeld worden. We hebben onder andere de laatste vitrine van de tentoonstelling ingericht met Braziliaanse en Nederlandse bakstenen. Ook hebben we proefgedraaid met documentaires over Braziliaanse architecten. Voor sambaband Sambaca hebben we in de kelder een omkleedruimte ingericht. Drie medewerkers van de audiovisuele dienst, Rasleigh, Michell en Caglar hebben de videowand in de hal van gebouw Leeuwenburg omgetoverd tot een caleidoscopisch beeld van huisvesting in Brazilië en Nederland. Hulde!
's Avonds hebben we gegeten met Thais Meirelles, die morgenavond het openingscollege gaat geven. Thais is medeoprichtster van een collectief van jonge ambitieuze architecten: CHIQ DA SILVA uit Rio de Janeiro. Ze hebben naam gemaakt met een renovatieplan voor een pand in het centrum van Rio dat is gekraakt door een groep daklozen. Op dit moment lopen er drie HvA’ers stage bij het collectief. Morgen is de opening. Zullen er genoeg mensen komen? We hebben een paar duizend uitnodigingen verstuurd en het symposium staat aangekondigd op tien architectuur internetportals. Morgen zullen we het weten.
Woensdag 11 November
Wednesday Song. Het symposium is geopend, en hoe. De hele dag was ons team druk met regelen, telefoneren, checks & double checks, én met het voorbereiden van een optreden van sambaband Sambaca, waar ik zelf in meespeel.
Om 18.00 uur was het zover. Friso ten Holt, supervisor van het project, hield een openingstoespraak. Ondertussen waren de band en ik in de catacomben van gebouw Leeuwenburg aan het repeteren onder leiding van ‘mestre’ Franc auf dem Brinke. De meeste bandleden kwamen moe uit hun werk, maar na een paar minuten spelen stroomde de energie van de samba door de band. Carnaval in Brazilië duurt drie dagen en nachten, en als je de samba hebt gevoeld begrijp je hoe mensen dit volhouden, met of zonder slaap. Na een laatste slok Cachaça liepen we al spelend door de kantine naar de tentoonstellingsruimte. Op één docent na die in een aangrenzend lokaal probeerde les te geven, reageerde iedereen enthousiast.
Na het college van Thais Meirelles zijn we met onze Braziliaanse gasten gaan eten, waarbij tot laat in de avond is gepraat over de voortzetting van onze samenwerking. Een geslaagde openingsdag.
Donderdag 12 november
Thursday Morning, de eerste excursie van ons symposium. Als inleiding hield docent architectuur en stedenbouw René Leene een inspirerend verhaal over Plan Zuid van Berlage en de verhouding tussen private, collectieve en openbare ruimte. Direct ontstond een levendige discussie, want in sloppenwijken zijn collectieve en openbare ruimte vaak afwezig of verloederd.
In de stijl van deze lezing staken we vervolgens de Berlagebrug over om Plan Zuid zelf te bekijken. Verbazing bij onze Braziliaanse gasten over de brede, lege straten, de vrije inkijk in de huizen en de vele details in de architectuur: golvende balkons, ingenieus metselwerk, sculpturale deuren en kozijnen.
‘s Avonds was er een programma met presentaties door verschillende Braziliaanse architecten. Hoofdgast was architect en stedenbouwkundige Sergio Magalhaes die een bevlogen college gaf over zijn Favela Bairro-project in Rio de Janeiro. Doel van het project is om sloppenwijken (favelas) om te vormen tot buurten (bairros) zonder het karakter van de wijk en de sociale en economische verbanden aan te tasten. Het project richt zich onder andere op het legaliseren van de bestaande bebouwing en op verbetering van infrastructuur. Een megaproject dat de situatie in veel favelas heeft verbeterd.
Vrijdag 13 november
Hoewel het vrijdag de 13e was en bovendien miserabel Sinterklaasweer, was het een topdag voor het symposium. ’s Ochtends een lezing door Ton Schaap, hoofd van de Dienst Ruimtelijke Ordening van Amsterdam, gevolgd door een boottocht door het Oostelijk Havengebied.
‘s Middags lezingen over huisvesting en stedenbouw in Brazilië, het Nederlandse sociale woningbouwbeleid en over sociale woningbouwprojecten in Nederland en Bolivia. Veel vragen en discussie na elke lezing. Direct na de lezing laadden we een bestelbus vol en reden naar het Architectuur Centrum Amsterdam (Arcam). Fantastisch dat we dit gebouw kunnen gebruiken voor de slotdag van ons symposium morgen.
‘s Avonds een maaltijd van speculaasjes, bier en borrelnootjes. Laat in bed. Gezonde bezigheid, zo’n symposium organiseren.
Zaterdag 14 november
Verslapen, maar toch nog net op tijd in Arcam. ’s Ochtend waren er debatten, presentaties en een ontwerpworkshop. ’s Middags was de uitsmijter van het symposium: de jurering van een prijsvraag van afstudeerontwerpen voor woningen in Favela Mangueira.
Na de presentaties door de studenten was de jury meer dan een uur in beraad. Het gaf me de gelegenheid om op een bankje in de nok van het gebouw mijmerend over het water van het Oosterdok uit te kijken en de balans op te maken. Ondanks de geringe opkomst van studenten en docenten was het in alle opzichten geslaagd: uitstekende lezingen, uitwisselingen van ideeën, nieuwe contacten en aandacht voor het groeiende fenomeen van sloppenwijken.
Aan mijn gemijmer kwam een eind toen een van de juryleden me plechtig toevertrouwde: ‘Habemus Papam.’ Witte rook voor een team van drie studenten, dat, als alles goed gaat, in het voorjaar samen met ons een tentoonstelling van afstudeerontwerpen gaat organiseren in Favela Mangueira.
Reageer
